„Tajne przez poufne” to współczesna tragikomedia antyczna. Szefowie CIA to bogowie, którzy siedzą na krzesłach w Pentagonie i patrzą na problemy zwykłych ludzi z perspektywy Olimpu. Kobiety to femme fatale wiodące mężczyzn na zatracenie. A prawie wszyscy są owładnięci kultem ciała na poziomie starożytnych igrzysk, będąc jednocześnie tak ułomnymi i przegranymi, jak bohaterowie „Pulp Fiction”.
Nikt tu specjalnie nie grzeszy inteligencją. Najlepiej odegrał to Brad Pitt, którego postać jest swoistym pastiszem roli z „Zawodu: Szpieg”. Widać ciężką pracę wkładaną przez niego, by ostatecznie zerwać z wizerunkiem Złotego Chłopca, jaki pokutuje za nim od lat. Tą kreacją zbliżył się do poziomu z „12 małpach”, za które dostał Złotego Globa.
Data premiery „Tajne przez poufne”, jasno świadczy o Oscarowych zamiarach braci Coen. Wakacje przewidziane są dla blockbusterów, które później królują na rynku rentalowym. Po wakacjach widzowie wypatrują potencjalnych kandydatów do Oscara. W przypadku Coenów wszystko jest możliwe. Ze złotą statuetką są już za pan brat. Ale ja zdecydowanie skłaniam się ku ich wczesnemu kinu, poczynając od debiutanckiego „Śmiertelnie proste” a kończąc na „Fargo”. Żaden z ich późniejszych filmów nie zrobił na mnie tak dużego wrażenia.
Każdy twórca przez pierwsze lata wypracowuje swój własny, autorski styl. Kiedy go w końcu odnajduje jego pozycja jest już ugruntowana. W tym momencie przestaje pracować na nazwisko, a to nazwisko zaczyna pracować na niego. Wielu rozchwytywanych obecnie reżyserów zaczynało od filmów surowych, jak Brian De Palma w „Cześć, mamo!”, czy Sam Raimi w „Martwym źle”. Później zaprzestali eksperymentów i wpasowali się w szablon kina hollywoodzkiego. Tak właśnie było z braćmi Coen, którzy przeszli na Ciemną Stronę Mocy po nominacji do Oscara i wygranej w Cannes za film „Fargo”. Uświadomienie sobie, że akurat tak skonstruowany film jest postrzegany przez środowisko za arcydzieło, zawęża horyzont do tej jednej konstrukcji i zaczynają się próby powtórzenia sukcesu, a tym samym odtworzenia owej złotonośnej konstrukcji.

Bóg mi świadkiem, nie śmiałem się tak dawno w kinie. Może po prostu dawno nie byłem w kinie, a może Coenowie mają talent robienia z prostej historii gry przypadków i świetnie ulepionych, wyrazistych postaci perełki komediowej, którą wszyscy recenzenci biorą potem na ruszt i obracają jak zapchane jabłkiem prosię, szukając sensu? Mój redakcyjny kolega i recenzenci z „Gazety”, „Przekroju” czy „Filmu” starają się znaleźć w tym filmie, czy to korzenie antyczne, czy to obraz zidiociałej Ameryki chylącej się ku upadkowi, czy to znowu przesłanie o umierającym patriotyzmie. Myślę, że Coenowie po prostu chcieli ubawić nas do łez prostą, dobrze skrojoną, na miarę znakomitych Malkovicha, Swinton, Pitta i Clooney’a, czarną komedią. Pewnie, że to już wszystko było w „Fargo”, ale powiedzcie szczerze, jak często macie szansę zobaczyć na ekranie filmy tej klasy?

Franciszek Pieczka opowiadał kiedyś, że praca z naturszczykiem, odgrywającym samego siebie to jedno z największych wyzwań dla profesjonalnego aktora. „Once” opiera się praktycznie na samych naturszczykach. Główni aktorzy Glen Hansard i Markéta Irglová są muzykami zarówno na ekranie, jak i w życiu. Podobnie ich związek, zaakcentowany w filmie, jest faktem w rzeczywistości.
Głównym atutem tego obrazu, a zarazem jego przekleństwem jest muzyka. Na tyle niezwykła i wyjątkowa, że doczekała się nawet Oscara za jedną z piosenek i nominacji do Grammy w tej samej kategorii. Została wykorzystana w czeskim filmie „Piękność w opałach” Jana Hrebejka. Był to jednak chybiony pomysł, podobnie jak to było z wykorzystaniem ścieżki dźwiękowej „Twierdzy” do kolejnego filmu Michaela Baya „Armageddon”.
Film wyreżyserował dawny basista zespołu Hansarda za niecałe 100 tysięcy Euro, na dwóch cyfrówkach, w niespełna trzy tygodnie. Jak widać jest to film niskobudżetowy, który odniósł sukces porównywalny do „Blair Witch Project”. Jeśli wspomni się jeszcze, że Irglová odbierała Oscara w wieku 18 lat to aż człowieka zazdrość zżera od środka.

Młoda kobieta sprzedająca kwiaty, próbuje zagadać ulicznego grajka. Któżby pomyślał, że jest to początek tak pięknej i inspirującej historii, jaką z każdą minutą niesie nam „Once”. Dwójkę naturszczyków, piękną muzykę, i niewielki wkład pieniężny to wszystko co posiadał John Carney, by stworzyć film. To sztandarowy przykład na to, jak, niemal po mistrzowsku, można wyczarować coś z niczego.
Niezwykła relacja pomiędzy dwojgiem głównych bohaterów, tworzy malowniczy i umuzykalniony obraz. Uliczny grajek, po godzinach naprawiający odkurzacze (Glen Hansard), i czeska emigrantka (Markéta Irglová), mieli małe trudności z komunikacją ze światem, ale między sobą porozumiewali się niemalże bez słów. Połączyła ich miłość do muzyki. I to właśnie muzyka była sposobem na konsumpcje ich specyficznego związku. Owocem tej relacji była płyta nagrana przez odtwórców główny ról, która również jest soundtrackiem filmu. Z niego pochodzi „Falling Slowly”, piosenka nagrodzona Oscarem.
Ciekawym posunięciem twórców Once, było ”pozbawienie” bohaterów imion. Przede wszystkim ten fakt dopełnia konwencję w jakiej był tworzony ten obraz. Wpisuję się to całkowicie w niezwykłą i wyrafinowaną prostotę, i nie utrudnia odbioru widzom, pozwalając im całkowicie rozpłynąć się w rytmie muzyki. Jednak czy przypadkiem ci bezimienni bohaterowie nie są swoistymi everymenami? Z pewnością każdy z nas chociażby Raz chciałby przeżyć jakąś wymyślną oraz pełną inspiracji historię.
Z przekonaniem mogę napisać, że urzekła mnie ta opowieść. Zachwyciła mnie swą synestezją i współistnieniem z muzyką. Poprzez wyróżnienie na festiwalu filmowym w Sundance, “Once” wyszło na świat z pudełka DVD zespołu The Frames i przestało być tylko miłym dodatkiem. Jego wyraziste i oryginalne, jak na współczesne czasy zakończenie stało się jakby „wisienką na torcie” i udowodnieniem tezy, że nie tylko komercja może odnieść sukces.