Avatar

• Rok: 2009.
• Czas: 162 min.
• Grają: Sam Worthington, Sigourney Weaver, Stephen Lang, Michelle Rodriguez i Giovanni Ribisi.
• Reżyseruje: James Cameron.

W dzisiejszych czasach rośnie zapotrzebowanie na tzw. filozofię plażową, określaną czasem pejoratywnie „filozofią dla ubogich”. Termin został wymyślony przy okazji omawiania „Z archiwum X” i oznaczał intelektualną papkę jaką byliśmy karmieni przez twórców tego show. Była to mieszanka wszelkiej maści prądów myślowych, kulturowych, filozoficznych a nawet religijnych. Najbardziej jest to widoczne w filmach, przesiąkniętych licznymi nawiązaniami do wierzeń wielu kultur, jak w przypadku „Matrixa” Wachowskich czy „Źródła” Aranofsky’ego. Nie inaczej jest w przypadku najnowszego filmu Camerona „Avatar”.
Tak liczny wysyp produktów prezentujących szeroki wachlarz odniesień, zarówno do Wschodu, jak i Zachodu, jest naturalną konsekwencją globalizacji i łatwiejszego dostępu do co bardziej orientalnych myśli filozoficznych. Człowiekowi przestaje wystarczać prosta historia. Chce odkryć sens kryjący się za ciągiem wydarzeń i ów sens odnajduje w spuściźnie wielu kultur. By nie szukać daleko, wystarczy sięgnąć po święcącego triumfy „Sherlocka Holmesa” czy, cieszącego się sporą popularnością, serialu „Fringe. Na granicy światów”. W obu przypadkach można zetknąć się ze swobodną adaptacją wierzeń starożytnych Egipcjan, które od lat fascynuje świat.
Nagrodzony Złotym Globem „Avatar” jest na wskroś przesiąknięty takimi odniesieniami. Do tego stopnia, że nasuwa się myśl, czy pod tą skorupą odnajdziemy coś więcej. Wszystkich oczekujących drugiego „Terminatora” czeka wielki zawód, podobnie jak fanów talentu M. Night Shyamalana czekała spora niespodzianka po „Kobiecie w błękitnej wodzie”. Pięknie zobrazowana baśń pozostaje jednak tylko baśnią i na taką stylistykę winni się przygotować wszyscy widzowie.

James Cameron powraca po dwunastu latach z kolejnym kasowym hitem, jednym z najbardziej oczekiwanych filmów zeszłego roku. Zabawne, jak osoba, której nazwisko jest jednym z najbardziej znanych w świecie filmu, zrealizowała tak niewiele tytułów. Większość okazała się być blockbusterami i ikonami gatunku swoich czasów, łamiącymi bariery realizacji i zysków.
Nie inaczej jest z najnowszym obrazem „Avatar”. Historia kalekiego marines przybywającego na obcą planetę, na której toczy się starcie pomiędzy najeźdźcami - zawsze pazernymi ludźmi i żyjącymi dotąd w błogim spokoju autochtonami - ludem Na’vi. Fabularnie filmowi bliżej jest do kolorowych produkcji Disneya niż do poprzednich, mrocznych konwencji S-F Camerona. Standardowa historia o podboju “dzikusów” połączona z oczywistym wątkiem miłosnym nie jest niczym nowym i oglądając “Avatara” można mieć przebłyski z przeróżnych filmów, od „Rapa Nui”, przez „Ostatniego samuraja”, a na „Tańczącym z wilkami” kończąc.
“Avatar” operuje prostą, momentami ułomną, treścią w bogatej formie. Kolorowy bezmiar obcej planety oczaruje z pewnością większość z nas. Ci jednak, którzy oczekują filmu skłaniającego do głębszych przemyśleń mogą czuć pewien zawód. Oglądając „Avatara” zróbcie sobie przysługę - dajcie sie ponieść i nie starajcie zbytnio analizować tego, co widzicie na ekranie, wtedy naprawdę nie pożałujecie pieniędzy.

Newsy i linki:

1. Scenarzysta “Rodziny Soprano” i Martin Scorsese wypuszczają “Boardwalk Empire” o Ameryce czasów prohibicji.
2. Sam Raimi w kolejce do reżyserii “Nemesis” Marka Millara, autora “Wanted. Ścigani” oraz “Kick-Ass“.
3. Patryk Vega rozmawia z Clivem Owenem na temat roli tytułowej w kultowym “Thorgalu“.
4. Alexandre Aja kręci “Piranie 3D” kontynuację przebojów Joe Dante i Jamesa Camerona.

Muzyka:

1. Beau Hall - “No Sleep Funk“.

The International

• Rok: 2009.
• Czas: 118 min.
• Grają: Clive Owen, Naomi Watts i Armin Mueller-Stahl.
• Reżyseruje: Tom Tykwer.

Istotą filmu „The International” jest czarna magia. W Średniowieczu rozumiana dosłownie, dzisiaj używana w formie metaforycznej. Najnowszy obraz Toma Tykwera, podobnie jak wcześniej „Zeitgeist”, przedstawia nam „świat w znaczącym stopniu kontrolowany przez oligarchię finansową”. Ekonomiści szybko wyłapią błędy w scenariuszu. Dla reszty z nas to czarna magia, która, przez swój enigmatyczny charakter, niepokoi nas, a czasami nawet przeraża.
Intryga „The International” luźno opiera się na faktycznym skandalu, jaki powstał po opublikowaniu w 1991 roku raportu Sandstorm nt. Bank of Credit and Commerce International. Z kulisami skandalu proponuje zapoznać się po seansie, żeby nie psuć sobie przyjemności z oglądania.
Sam film czerpie garściami z klasyków kina sensacyjnego, takich jak „Francuski łącznik” czy „Maratończyk”. Twórcy zmuszeni byli jednak dokręcić sceny akcji, gdyż pierwsza wersja była najzwyczajniej w świecie nudna. Dalej krąży opinia, że dzieło ma charakter iście teatralny, czego dowodem jest chociażby przeniesienie scenariusza na deski teatru pod zmienioną nazwą „Across Boundaries”. Ale dla wysmakowanych koneserów pozycja ta pozostaje obowiązkowa.

„The International” przykuł całą moją uwagę na pierwsze dziesięć minut. Następnie dał mi trochę odpocząć od zachwytu, pozwalając podelektować się ładnymi ujęciami i klimatyczną muzyką. Potem mój umysł już tylko błądził, zastanawiając się, czy fabuła i skomplikowane powiązania bohaterów są na tyle ważne by cieszyć się tego typu filmem i oczekiwać wielkiego zakończenia.
On (znaczy Clive Owen) jest agentem stojącym po stronie dobra i starającym się za wszelką cenę rozwiązać Sprawę (z pomocą Naomi Watts). Oni (znaczy przeciwnicy) to międzynarodowi bankierzy i ich pomagierzy, likwidujący zbędne przeszkody w ciemnych interesach. Obraz ma być z założenia sensacją - jest broń, są strzały (widowiskowa akcja w nowojorskim muzeum Guggenheima - bezcenna), nawet pościgi. Problem w tym, że poza świetnym wstępem, film posiada dziwna strukturę, która raz nas skutecznie usypia, to znowu budzi w niespodziewanych momentach, dążąc do zupełnie frustrującego finału. Całość sprawia wrażenie lepiej wyglądającego pilota nowej serii HBO.
Za to Clive Owen robi wrażenie aktora świetnie dobranego do roli. Niestety przypadło mu grać osobę, która wdała się w sprawę, której nie do końca rozumie. Na przestrzeni całej historii jego twarz prezentuje nam różne odmiany zdziwienia, zaskoczenia i prób ogarnięcia sytuacji. Podobnie jak główny bohater, oglądałem kolejne zwroty akcji z marsową miną, starając się nadążyć za rozwijającą się teorią spisku globalnego. I tak jak głównemu bohaterowi, tak i mnie nie wychodziło to najlepiej.
„The International” nie jest filmem wybitnym. Na dobrą sprawę nie jest też klasyczną sensacją. Trzyma w napięciu. Ale zbyt duży nacisk położony na dialogi nie pokrywa się w całości z założeniami gatunku. Bliżej mu już do filmów szpiegowskich. Jeśli ktoś polubił „Trzy dni Kondora” czy „Dzień Szakala” z pewnością znajdzie coś dla siebie w ostatnim filmie Toma Tykwera.

Newsy i linki:

1. HBO przygotowuje serial na podstawie komiksu “Kaznodzieja“.
2. Roland Emmerich wyreżyseruje ekranizację książki “Fundacja” Isaaca Asimova.
3. Debiut reżyserski Philipa Saymora Hoffmana “Jack Goes Boating” opowiadać będzie o narkotykach i pływaniu.
4. Zack Snyder realizuje “Sucker Punch“, autorską wersję “Alicji w Krainie Czarów” z lobotomią i karabinami maszynowymi w tle.

Magia uczuć

“The Fall”

• Rok: 2006.
• Czas: 117 min.
• Grają: Lee Pace.
• Reżyseruje: Tarsem Singh.

W 2000 roku na ekrany weszła „Cela”, która, z uwagi na obecność Jennifer Lopez w obsadzie, została z góry skreślona przez kinomanów. Dopiero później okazało się, że pierwsze wrażenie było mylne i, dzięki poczcie pantoflowej, film szybko osiągnął sukces kasowy. Pierwsze skrzypce grały w nim scenografia, kostiumy i charakteryzacja. Za ostatnią był zresztą nominowany do Oscara.
Sześć lat musiano czekać na nowy obraz Tarsema Singha. Poszukiwania odpowiedniego tematu zawiodły reżysera do Bułgarii, gdzie w 1981 roku powstał „Yo ho ho” Zako Heskija. Akcja remake’u ponownie jest dwubiegunowa, ale tym razem to nie umysł seryjnego mordercy jest miejscem wydarzeń, a wyobraźnia kaskadera filmowego.
Stylistycznie „Magia uczuć” jest zbliżona do „Źródła” Aronofsky’ego i podobnie boryka się z problemem przerostu formy nad treścią. To właśnie forma, a w szczególności obraz, głównie fascynuje Singha, zarówno w reklamie, jaki i w filmie. O ile jednak wyjaśnienie całej intrygi w „Źródle” było bardzo niejasne, o tyle rozwiązanie zagadki w „Magii uczuć” jest stosunkowo proste, żeby nie powiedzieć banalne.
Jest to jednak pozycja obowiązkowa, nie tylko dlatego, że film firmowany jest nazwiskami Davida Finchera i Spike’a Jonze’a. Głównie przez swoją baśniowość, która pochodzi z tej samej parafii, co „Przygody barona Munchausena” Terry’ego Gilliama.

Antena

“La Antena”

• Rok: 2007.
• Czas: 90 min.
• Grają: Różni tacy i owacy.
• Reżyseruje: Esteban Sapir.

6 X 1927 to data premiery „Śpiewaka jazzbandu”, pierwszego filmu dźwiękowego. Oficjalnie kino nieme umarło bezpowrotnie, ale wielu reżyserów odkryło, że brak dźwięku czy koloru jest w dzisiejszych czasach bardzo wyrazistym zabiegiem artystyczny. Niewiele powstało tego typu filmów, warto jednak wspomnieć o „Niemym kinie” Mela Brooksa, „Ostatniej walce” Luca Besson i „Zewie Cthulhu” Andrew Lemana. Argentyńska „Antena” Estebana Sapiry wpisuje się w ten nurt, a nawet go przerasta.
Leman, ze swoim „Zewem Cthulhu”, postanowił oddać ducha epoki w jakiej rozgrywa się historia. Ograniczył się tylko do realizacji klasycznego filmu niemego w czerni i bieli. Niecodzienny pomysł zyskał powszechne uznanie i obecnie uważany jest za najlepszą adaptację prozy Lovecrafta. Ale „Antena” wykracza poza ramy i granice, jakimi rządziło się przedwojenne kino. Dzieło Sapira prezentuje sobą coś, co moglibyśmy uznać za współczesny film niemy.
„Antena” to historia miasta, które utraciło swój głos. Wszystko co słyszymy - skrzypnięcie drzwi, gong na ringu, trąbienie samochodu jest muzyką. Poszczególne instrumenty tworzą kakofonię miasta tętniącego życiem. Orkiestra imituje dźwięki, a cała ścieżka zasługuje bezapelacyjnie na Oscara.
Mieszkańcy muszą komunikować się przez czytanie z ruchu warg, my natomiast czytamy napisy. Kwestie dialogowe nie pokazują się na planszach, jak w klasycznym starym kinie, ale bezpośrednio na obrazie. Są one częścią obrazu i świata „Anteny”. Poruszają się z aktorami i możemy je oglądać pod różnymi kątami. Sami bohaterowie czasami nawet zdają się wiedzieć o ich istnieniu, jak protagoniści w „Fatalnym instynkcie”. Ale w świecie „Anteny” została jedna osoba potrafiąca mówić i bynajmniej nie jest nią polski lektor, psujący cały odbiór filmu.
Historia jest surrealistyczna, i wszystkie zabiegi stylistyczne są przez nią uwarunkowane. Nic nie jest dziełem przypadku, ani nie zostało stworzone dla samej estetyki. Scenografia, charakteryzacja i kostiumy tworzą obraz równie niezwykły jak sama ścieżka dźwiękowa. Każdy przedmiot i fragment tła ma swoje znaczeni. Część symboliki jest łatwo rozpoznawalna, część jest głęboko ukryta. Uważny widz z pewnością dostrzeże zapożyczenia z „Głowy do wycierania” Davida Lyncha czy „Podróży na księżyc” George’a Meliesa. Całość jest ucztą dla kinomanów i z pewnością zadowoli tych najbardziej wybrednych.

Gomorra

• Rok: 2008
• Czas: 135 min.
• Grają: Bernardino Terracciano i Giovanni Venosa.
• Reżyseruje: Matteo Garrone.

„Gomorra” to włoski kandydat do Oscara. Tytuł nawiązuje do biblijnej Gomory, gdzie niegodziwości i pogarda dla prawa przyczyniły się do zagłady miasta. Świat, przedstawiony w książce Roberto Saviano i przeniesiony na duży ekran przez Matteo Garrone, prezentuje nam współczesne oblicze Gomory jaką jest neapolitańska kamora. Grupa parająca się przestępczością zorganizowaną i to w stopniu znacznie przekraczającym sławną mafię sycylijską.
Świat włoskich zbrodni nie jest niczym obcym dla polskiego widza. Szczególnie dla fanów komisarza Cattani’ego bohatera serialu „Ośmiornica”. Oczywiście, jak wielu z Was, tak i ja byłem wypraszany z pokoju, kiedy zaczynał się seans. Obraz z „Ośmiornicy” i „Gommory” stawia historię Capone, Corleone i Soprano na półkę obok „Mody na sukces”. Wyidealizowany i sterylnie czysty świat amerykańskich mafiosów pociąga swą nierzeczywistą otoczką. „Gommora” odrzuca i szokuje równie mocno co „Miasto Boga” Meirellesa i Lund. Wizja biedoty uwikłanej w porachunki gangów jest wstrząsająca bez względu na miejsce akcji. Dużo bardziej aniżeli ta w dobrze skrojonych, markowych garniturach.
Historia obala mit jakoby światek przestępczy był związany tylko z rozbojami, prostytucją i narkotykami. Siatka jest o wiele bardziej skomplikowana i funkcjonuje praktycznie w każdym aspekcie naszego życia, począwszy od nielegalnych fabryk odzieżowych, a skończywszy na podejrzanych formach utylizacji odpadów.
Film zdobył Złotą Palmę na festiwalu w Cannes. Nie zgadzam się jednak z werdyktem jury. Film jest przeciętny, ale poruszył temat problemu wcześniej nie dostrzeganego przez świat. Do czasu książki Saviano, mało kto słyszał o kamorze. Książka i film przyczyniły się do popularyzacji tej grupy przestępczej, a co za tym idzie większej uwagi stróżów prawa.
Saviano już od dwóch lat mieszka poza Neapolem, chroniony przez służby bezpieczeństwa. Z kolei dwóch naturszczyków, grających w filmie, okazało się mieć koneksje z kamorą i stanęli przed sądem. Trudno już stwierdzić, które z doniesień prasowych jest prawdziwe, a które nie. Film zdobywa coraz szerszy rozgłos i bynajmniej nie jest to wynikiem jego walorów artystycznych.

Główny „problem” polega na tym, że James Cameron nakręciwszy drugą część Terminatora, podniósł poprzeczkę bardzo wysoko. Zbyt wysoko dla niedoświadczonych, acz ambitnych twórców. Kontynuowanie arcydzieł jest kuszące z czysto marketingowego punktu widzenia, jednak pod względem artystycznym jest wyjątkowo ryzykowne. Oczywiście zdarza się nakręcenie części trzymającej, bądź przewyższającej poziom oryginału. Udowodnił to chociażby sam Cameron prezentując „Aliens”, jednak do osiągnięcia takiego sukcesu potrzeba czegoś więcej niż chęci. Tego właśnie zabrakło McG. (more…)